Szkolenie łączy najważniejsze założenia aktualnych wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych z konkretnymi sytuacjami, które zdarzają się podczas lekcji, wycieczek, uroczystości szkolnych, pracy w grupach oraz kontaktów z uczniami i ich rodzicami.

Program:

MODUŁ I. Równość szans i niedyskryminacja – co oznaczają w pracy szkoły?

– Równość, sprawiedliwość i identyczne traktowanie – dlaczego nie oznaczają tego samego?
– Równość formalna a rzeczywista możliwość uczestniczenia w edukacji.
– Zasada równości szans i niedyskryminacji w aktualnych wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych.
– Najważniejsze prawa dziecka oraz obowiązki szkoły i nauczyciela.
– Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, Konwencja o prawach dziecka i Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych – znaczenie dla praktyki szkolnej.
– Cechy prawnie chronione oraz inne okoliczności, które mogą prowadzić do wykluczenia ucznia.
– Dyskryminacja bezpośrednia i pośrednia – jak rozpoznać różnicę?
– Molestowanie, wiktymizacja, mikroagresje i mowa nienawiści – co oznaczają te pojęcia w środowisku szkolnym?
– Czy każde odmienne traktowanie jest dyskryminacją?
– Dostosowanie wymagań i form wsparcia jako sposób wyrównywania szans, a nie „niesprawiedliwy przywilej”.

MODUŁ II. Od stereotypu do wykluczenia – gdzie zaczyna się nierówne traktowanie?

– Jak powstają stereotypy, uprzedzenia i mechanizmy „swój–obcy”?
– Wpływ języka nauczyciela na poczucie wartości i przynależności ucznia.
– Nieświadome uprzedzenia – dlaczego możemy traktować uczniów nierówno, mimo dobrych intencji?
– Oczekiwania wobec dziewcząt i chłopców – stereotypy płciowe w edukacji.
– Etykietowanie dzieci ze względu na zachowanie, wyniki w nauce, wygląd lub sytuację rodzinną.
– Uczeń „grzeczny”, „leniwy”, „trudny”, „zdolny, ale niepracujący” – jak etykieta wpływa na dalsze funkcjonowanie dziecka?
– Dzieci z doświadczeniem migracji, uchodźstwa oraz uczniowie posługujący się innym językiem.
– Wykluczenie ze względu na niepełnosprawność, chorobę, neuroróżnorodność lub specjalne potrzeby edukacyjne.
– Sytuacja materialna i rodzinna ucznia jako możliwe źródło nierównego dostępu do szkolnych aktywności.
– „To był tylko żart” – kiedy komentarz lub zachowanie rówieśnicze przekracza granicę.
– Różnica między konfliktem rówieśniczym, przemocą, bullyingiem i zachowaniem dyskryminacyjnym.
– Analiza sytuacji: w których szkolnych praktykach mogą ukrywać się bariery i nierówności?

MODUŁ III. Dostępna i włączająca edukacja – rozwiązania do wykorzystania podczas lekcji

– Dostępność jako warunek pełnego uczestnictwa dziecka w życiu szkoły.
– Bariery architektoniczne, komunikacyjne, cyfrowe, sensoryczne i społeczne.
– Projektowanie uniwersalne w edukacji – organizowanie lekcji dostępnej dla różnych uczniów.
– Racjonalne usprawnienia – czym są i kiedy należy je zastosować?
– Jak przygotować materiały dydaktyczne z uwzględnieniem różnych potrzeb uczniów?
– Czytelne polecenia, przewidywalna struktura lekcji i różne sposoby prezentowania treści.
– Umożliwianie uczniom różnych sposobów działania, komunikowania się i prezentowania wiedzy.
– Organizowanie pracy w parach i grupach bez wzmacniania wykluczenia.
– Dostosowanie nie oznacza obniżenia wymagań – jak zachować cele edukacyjne i zmienić drogę ich osiągania?
– Włączanie dzieci z autyzmem, ADHD, niepełnosprawnością ruchową, sensoryczną lub intelektualną w życie klasy.
– Równe uczestnictwo w wycieczkach, uroczystościach, konkursach, zajęciach dodatkowych i projektach.
– Dostępność informacji przekazywanych uczniom i rodzicom.
– Język włączający – jak mówić z szacunkiem, nie utrwalając stereotypów i etykiet?

MODUŁ IV. Nauczyciel wobec dyskryminacji i wykluczenia

– Dlaczego brak reakcji osoby dorosłej może zostać odebrany jako zgoda na krzywdzące zachowanie?
– Jak reagować na dyskryminujący komentarz podczas lekcji?
– Co powiedzieć, kiedy uczeń obraża kolegę ze względu na pochodzenie, wygląd, płeć, niepełnosprawność lub sytuację rodzinną?
– Jak przerwać zachowanie, nazwać problem i jednocześnie nie upokorzyć dziecka?
– Reakcja doraźna i działania długofalowe – czego potrzebuje osoba doświadczająca wykluczenia?
– Rozmowa z dzieckiem, które dopuściło się zachowania dyskryminacyjnego.
– Jak reagować, gdy sprawcą nierównego traktowania jest osoba dorosła?
– Dokumentowanie i zgłaszanie zdarzeń – kiedy nauczyciel powinien włączyć wychowawcę, pedagoga, psychologa lub dyrektora?
– Współpraca z rodzicami uczniów doświadczających wykluczenia i uczniów naruszających granice innych osób.
– Działania naprawcze, wychowawcze i profilaktyczne.
– Jak sprawdzić, czy interwencja rzeczywiście zakończyła problem?
– Procedury szkolne – jakie zapisy powinny wspierać równe traktowanie i skuteczne reagowanie?

MODUŁ V. Równość szans w codziennym funkcjonowaniu szkoły – warsztat dobrych praktyk

– Analiza przykładów zaczerpniętych z życia szkoły podstawowej.
– Udział dziecka ze szczególnymi potrzebami w wycieczce szkolnej.
– Uczeń wykluczany z pracy grupowej.
– Dyskryminujący „żart” na klasowym komunikatorze.
– Nierówne oczekiwania wobec dziewcząt i chłopców.
– Trudności ucznia związane z barierą językową.
– Brak możliwości udziału w płatnym wydarzeniu ze względu na sytuację materialną rodziny.
– Konflikt między oczekiwaniami rodziców a zasadą włączania dziecka w życie klasy.
– Ocena wybranych materiałów, komunikatów i działań szkolnych pod kątem dostępności i niedyskryminacji.
– Tworzenie banku prostych komunikatów nauczyciela zatrzymujących wykluczenie.
– Szkolna checklista równego traktowania – lekcja, ocenianie, wydarzenie, wycieczka, komunikacja i współpraca z rodzicami.
– Plan małych zmian możliwych do wprowadzenia od razu po szkoleniu.