Mutyzm wybiórczy. Jak pomóc dzieciom, które cierpią w milczeniu?

Mutyzm wybiórczy nie jest nieśmiałością, uporem ani świadomą odmową mówienia – jego podłożem jest lęk, który w określonych sytuacjach może uniemożliwiać dziecku swobodną komunikację.

Podczas szkolenia uczestnicy dowiedzą się, jak rozpoznawać objawy mutyzmu wybiórczego, rozumieć zachowanie dziecka i identyfikować sytuacje zwiększające jego napięcie. Poznają praktyczne strategie wspierania dziecka w pracy indywidualnej i grupowej oraz sposoby stopniowego budowania poczucia bezpieczeństwa i gotowości do komunikacji. Ważnym elementem spotkania będzie również omówienie zachowań dorosłych, których należy unikać, aby nie zwiększać presji i nie utrwalać lęku przed mówieniem.

Podczas szkolenia odpowiemy m.in. na pytania:

• Jak odróżnić mutyzm wybiórczy od nieśmiałości lub niechęci do mówienia?
• Dlaczego dziecko swobodnie rozmawia w domu, a w przedszkolu lub szkole milczy?
• Co oznacza, że mutyzm wybiórczy jest zaburzeniem lękowym?
  Jak rozpoznać sytuacje, które zwiększają napięcie i blokują komunikację?
• Jak wspierać dziecko z mutyzmem wybiórczym podczas zajęć grupowych?
• Jak pracować z dzieckiem indywidualnie?
• Jak reagować, gdy dziecko nie odpowiada na pytanie?
• Jak stopniowo zachęcać do komunikacji bez wywierania presji?
• Czego unikać, aby nie pogłębiać lęku dziecka?
• Jak współpracować z rodzicami i innymi specjalistami, aby działania były spójne?

Program:

I. Mutyzm wybiórczy – kiedy milczenie wynika z lęku

• czym jest mutyzm wybiórczy i dlaczego zaliczany jest do zaburzeń lękowych;
• mutyzm wybiórczy a nieśmiałość, upór i niechęć do mówienia – najważniejsze różnice;
• fizjologia lęku i jej wpływ na zachowanie dziecka;
• „zalękniony mózg” – co dzieje się z dzieckiem w sytuacji wymagającej komunikacji;
• dlaczego dziecko mówi w jednych sytuacjach, a w innych milczy.

II. Skąd bierze się mutyzm wybiórczy?

• czynniki predysponujące do wystąpienia mutyzmu wybiórczego;
• czynniki wyzwalające trudności;
• czynniki podtrzymujące i nasilające lęk przed mówieniem;
• znaczenie środowiska rodzinnego, przedszkolnego i szkolnego;
• presja komunikacyjna i jej wpływ na funkcjonowanie dziecka.

III. Jak rozpoznać dziecko z mutyzmem wybiórczym?

• charakterystyczne objawy mutyzmu wybiórczego;
• objawy współtowarzyszące;
• zachowanie dziecka w różnych sytuacjach społecznych;
• sygnały, na które powinni zwrócić uwagę nauczyciele i specjaliści;
• czego nie interpretować jako „złego zachowania”, braku współpracy czy manipulacji.

IV. Diagnoza i poznanie potrzeb dziecka

• najważniejsze elementy procesu diagnostycznego;
• obserwacja dziecka w środowisku przedszkolnym i szkolnym;
• mapa mowy dziecka z mutyzmem wybiórczym – gdzie, kiedy, z kim i w jakich warunkach dziecko komunikuje się swobodnie;
• obciążenia komunikacyjne – co zwiększa poziom napięcia i utrudnia mówienie;
• etapy prowadzące do swobodnego mówienia;
• określanie aktualnych możliwości dziecka i planowanie kolejnych kroków wsparcia.

V. Jak wspierać dziecko z mutyzmem wybiórczym?

• podstawowe zasady terapii i wspierania dziecka;
• budowanie poczucia bezpieczeństwa i redukowanie presji związanej z mówieniem;
• wybrane strategie wspomagania dziecka z mutyzmem wybiórczym;
• sposoby komunikowania się z dzieckiem bez zwiększania jego napięcia;
• wspieranie dziecka podczas zajęć grupowych i sytuacji społecznych;
• strategie pracy indywidualnej;
• stopniowe poszerzanie kręgu osób i sytuacji, w których dziecko podejmuje komunikację;
• czego nie robić – zachowania dorosłych, które mogą nieświadomie utrwalać lub pogłębiać trudności;
• współpraca nauczyciela, specjalistów i rodziców;
• analiza przypadków dzieci z mutyzmem wybiórczym i dobór adekwatnych form pomocy.